De regels van Mölkky: hoe je speelt en hoe je punten telt
Mölkky is een Fins kegelspel dat buiten wordt gespeeld. Het doel is precies 50 punten te halen door kegels met de nummers 1 tot 12 om te gooien. Hier staan de volledige regels, met rekenvoorbeelden voor de twee situaties die altijd problemen geven: het tellen wanneer meerdere kegels vallen, en het voorbijgaan van 50 punten.
Bijgewerkt op
Het doel van het spel
De eerste speler — of het eerste team — zijn die precies 50 punten haalt door genummerde kegels om te gooien.
Het woord precies is de kern van het spel. Voorbij 50 gaan laat je niet winnen: het laat de score terugvallen naar 25. Een partij Mölkky wordt dus net zo goed aan het eind gespeeld als aan het begin.
Een snelle variant legt het doel op 30 punten.
Het materiaal
- 12 houten kegels, met de nummers 1 tot 12
- 1 werper, de mölkky — een houten stok zonder nummer
- iets om de scores op te schrijven
De opstelling
De 12 kegels staan in een dichte formatie, tegen elkaar aan, in deze orde:
| Rij | Kegels |
|---|---|
| Achterste | 7 – 9 – 8 |
| Derde | 5 – 11 – 12 – 6 |
| Tweede | 3 – 10 – 4 |
| Voorste | 1 – 2 |
De kleine nummers staan dus vooraan, de grote in het midden en achteraan: dat is wat hoge scores bij de eerste worp moeilijk maakt.
De werplijn wordt tussen 3 en 4 meter van de kegels getrokken. Daarna beweegt ze niet meer.
Het verloop van een beurt
- De speler gooit de mölkky naar de kegels, vanaf de werplijn.
- De gevallen kegels worden precies overeind gezet waar ze tot stilstand zijn gekomen.
Dat tweede punt geeft het spel al zijn aantrekkingskracht: de groep waaiert geleidelijk uit, en op één precieze kegel mikken wordt steeds lastiger.
Het tellen van de punten
Twee gevallen, en één ding onderscheidt ze:
Er valt één kegel → je schrijft het nummer van die kegel op.
Er vallen meerdere kegels → je schrijft het aantal kegels op dat is omgevallen.
Rekenvoorbeelden
| Wat er valt | Punten | Waarom |
|---|---|---|
| Kegel 12, alleen | 12 | Eén kegel: zijn waarde |
| Kegels 12, 11 en 3 | 3 | Drie kegels: hun aantal, niet 26 |
| Kegel 1, alleen | 1 | Eén kegel: zijn waarde |
| Zeven willekeurige kegels | 7 | Zeven omgevallen kegels |
Dit is de meest gemaakte fout: de nummers optellen. Nee. Zodra er twee kegels vallen, telt alleen hun aantal. Kegels 11 en 12 omgooien levert dus 2 punten op, niet 23.
Wanneer telt een kegel?
Een kegel telt alleen als hij helemaal op de grond ligt. Een scheve kegel, of een kegel die tegen een andere leunt, is niet gevallen.
Voorbij 50 punten gaan
Gaat een speler voorbij het doel, dan valt zijn score terug naar 25 punten.
Dat maakt de slotfase tactisch. Op 47 punten moet je vooral geen hoop kegels omgooien: je moet op kegel nummer 3 mikken, precies. Veel spelers op 48 of 49 punten proberen liever een risicovolle worp op één losse kleine kegel dan op de groep te mikken.
De regel van 3 missers
Drie worpen op rij zonder een kegel te raken schakelen de speler uit het spel.
Sommige groepen kiezen een mildere variant: de score van de speler gaat terug naar nul, maar hij blijft meespelen. Vóór het begin af te spreken — dit is een klassieke bron van ruzie.
Een worp die een kegel raakt zonder hem helemaal om te gooien levert 0 punten op, maar geldt niet als misser.
Einde van het spel en ronden
Het spel stopt zodra een speler precies het doel haalt.
Om het te laten duren, wordt vaak om winnende ronden gespeeld: wie eerst twee of drie ronden wint, wint de wedstrijd. Dat is het gebruikelijke toernooiformaat.
De gangbare varianten
In teams
De spelers van hetzelfde team gooien om beurten, afgewisseld met het andere team. De score is gemeenschappelijk. Alle andere regels zijn dezelfde.
Met twee spelers
De regels veranderen niet. Er wordt doorgaans om meerdere winnende ronden gespeeld zodat het spel wat inhoud heeft.
Snelle partij
Doel op 30 punten in plaats van 50. Ideaal voor een partij bij het aperitief, of om iemand het spel te leren kennen.
De vier meest gemaakte telfouten
- De nummers optellen wanneer er meerdere kegels vallen. Het aantal kegels telt.
- De terugval naar 25 vergeten wanneer 50 wordt overschreden.
- Een scheve kegel meetellen, of een kegel die tegen een andere leunt. Hij moet helemaal op de grond liggen.
- De kegels op hun oorspronkelijke plek terugzetten. Ze gaan overeind waar ze gevallen zijn.
Waar komt Mölkky vandaan?
Mölkky is een Fins spel, geïnspireerd op kyykkä, een veel ouder Karelisch kegelspel. Het wordt vooral gespeeld in Finland, Zweden, Estland, Japan — waar een echte competitiescene bestaat — en steeds meer in Frankrijk en Duitsland.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel kegels heeft Mölkky?
- Twaalf kegels met de nummers 1 tot 12, plus de werper — de mölkky zelf, een houten stok zonder nummer. De twaalf kegels worden in een dichte formatie gezet vóór de eerste worp.
- Op welke afstand ligt de werplijn?
- Tussen 3 en 4 meter van de kegels. De lijn beweegt niet tijdens het spel, terwijl de groep kegels juist worp na worp uitwaaiert.
- Hoe tel je punten bij Mölkky?
- Valt er één kegel, dan schrijf je het nummer op die kegel. Vallen er meerdere kegels, dan schrijf je het aantal omgevallen kegels op, niet de som van hun nummers. Dat is de regel die iedereen omdraait.
- Wat gebeurt er als je boven 50 punten komt?
- De score van de speler valt terug naar 25 punten. Je moet precies 50 halen om te winnen, waardoor de slotfase heel tactisch wordt: mik liever op één precieze kleine kegel dan op een grote groep.
- Telt een kegel die tegen een andere leunt?
- Nee. Een kegel telt alleen als hij helemaal op de grond ligt. Een kegel die tegen een andere leunt, of alleen maar scheef staat, is niet gevallen.
- Wat gebeurt er na drie missers?
- Drie worpen op rij zonder een kegel te raken schakelen de speler uit. In sommige varianten gaat zijn score simpelweg terug naar nul en blijft hij meespelen.
- Kun je Mölkky met twee spelen?
- Ja, en dat werkt heel goed. De regels zijn dezelfde. Er wordt vaak om meerdere winnende ronden gespeeld zodat het spel langer duurt.
- Hoe lang duurt een partij Mölkky?
- Reken op twintig tot veertig minuten voor een partij tot 50 punten, afhankelijk van het aantal spelers. De snelle variant tot 30 punten brengt dat rond het kwartier.
- Waar worden de omgevallen kegels weer neergezet?
- Precies op de plek waar ze tot stilstand zijn gekomen, ter plekke overeind. De groep kegels waaiert dus geleidelijk uit, en het spel wordt moeilijker naarmate de partij vordert.
Mölkky® est une marque déposée. Mölkky Score est une application indépendante, non affiliée au détenteur de la marque.